Każdy chce być voyeurem

Papierosy zawsze pasują do zdjęć, a kawiarnie zawsze pasują do podglądania.

Termin voyeur w kontekście fotografowania ukuła Susan Sontag, pisząc o fotoreporterach wojennych i wszelkiego rodzaju wizualnych dokumentalistach aktów cierpienia. W tym temacie rekomenduję artykuł Seana O’Hagana z The Guardian, a dla wytrwalszych lekturę wszystkich książek Susan Sontag wokół obrazów fotograficznych: O fotografii, Widok cudzego cierpienia, Przeciw interpretacji i inne eseje (to na pewno nie pierwszy i nie ostatni raz, kiedy o nich mówię).

Samo zagadnienie jest dużo szersze. Sama Sontag od początku (tj. od O fotografii) rozciąga je na gruncie bardzo ogólnym, a mianowicie: czy robiąc zdjęcia jesteśmy tylko obserwatorami, czy też aktorami? Co na to wszystko metodologia badań antropologicznych? Co zmienia w postawie aktora/obserwatora posiadanie i używanie aparatu fotograficznego? To bardzo bogaty temat do zgłębienia, Susan Sontag wykazała się pełną trafnością w swoich spostrzeżeniach. Gdyby jednak widziała, jak współcześnie zmieniło się wytwarzanie i odbieranie fotografii, po pierwsze utwierdziłaby się w tym, że ma rację, a po drugie dodałaby: Każdy, absolutnie KAŻDY chce być obecnie podglądaczem.

Bo czym innym jest fotografowanie własnego jedzenia, nowych ciuchów, samochodu w trasie, tłum smartfonów w wyciągniętych dłoniach na koncercie? Kiedy ostatnio byliście na koncercie gdzie w tych dłoniach były zapalniczki? Zabawa aparatem albo telefonem w towarzystwie to zarówno obserwowanie jak i aktywne wywieranie wpływu na scenariusz wydarzeń. Co więcej, posiada wszelkie cechy o których pisze moja ulubiona autorka – jest aktem nieinterweniowania, jest perwersyjna (narusza prywatność!), ma ładunek emocjonalny, nie pozostawia obojętnym nikogo, kto znalazł się w polu oddziaływania aparatu.

I owszem, w ogóle nie poruszyłem tematu wojny, traumy i tragedii. Ale kiedy się nad tym zastanawiam, dochodzę do wniosku że robimy dokładnie to samo co fotoreporter wojenny, tyle że w innym kontekście, z innym rezultatem i na nieporównywalnie większą skalę.

Tags: , , , , , , , ,

Facebook

Get the Facebook Likebox Slider Pro for WordPress